Zen beoefenen

De kern van de beoefening ligt in hoe je leeft, elke dag opnieuw. Hoe ga je om met wat je tegenkomt, bij jezelf, bij de ander?

Zazen – zitten in stilte op een kussen, stoel of bankje, of liggend als dat beter gaat. Je kunt het alleen doen, en je kunt dit samen doen: groepsverband. Samen oefenen geeft steun. Oefening baart kunst. Regelmatig oefenen werkt door in je leven, meer dan je denkt.

Zen is geen wondermiddel. Het helpt niet om jezelf te verbeteren, om rustiger te worden of je leven perfect te maken. In die zin is het “nergens goed voor”. Maar: Zen draait erom, steeds opnieuw wakker te worden. In het dagelijks leven blijkt dat heilzaam te zijn. 

Het is een pad. De kern van deze weg is dat je de oefening meeneemt je dagelijks leven in. Dat is niet altijd zo eenvoudig als het klinkt. Het vraagt een zachte vorm van discipline: zo mogelijk elke dag weer terugkomen bij je intentie, bij je adem, met al je aandacht.

Iedereen is welkom in de zendo. Je hoeft geen ervaring te hebben. We hebben een programma dat zowel beginners ondersteunt als ervaren beoefenaars uitdaagt.

• Voor beginners is er een cursus waarin je leert hoe je zazen werkt: zitten, ademen, aandachtig aanwezig zijn. Maar je kunt ook gewoon beginnen, zonder cursus. Je ontwikkelt gaandeweg de kunst van opmerkzame aandacht, met vriendelijkheid voor jezelf als uitgangspunt.

• Naast zitten in stilte is er vorm. Vorm, in de vorm van ritueel, is in essentie hulpmiddel om steeds opnieuw wakker te worden, de aandacht te trainen. Dit komt op allerlei manieren tot uiting, bijvoorbeeld in de buiging die je maakt voor je zitplek voordat je gaat zitten.

• Uitwisseling en onderricht in dharmagesprek en individuele gesprekken (Daisan).

• Er zijn talloze verdiepingsmogelijkheden. In de zen-traditie is vooral koanstudie daartoe een pad. Als je dat wilt kun je een leerling‑leraarrelatie aangaan. Dit vergt een commitment voor langere termijn.

• Daarnaast is het mogelijk om de geloften te ontvangen (Jukai). Hierbij beken je kleur, kom je uit de kast; je neem toevlucht tot de Drie Juwelen (Boeddha, Dharma en Sangha).

• Ook als je al jaren oefent, kun je steeds weer opnieuw beginnen. Met een “beginner’s mind”: elke dag weer kijken en opnieuw beginnen alsof het de eerste keer is. Als je vond dat je gisteren gefaald hebt kun je vandaag een nieuwe start maken. Een opgeruimde zitplek helpt daarbij. Maar belangrijker is een open en frisse houding. 

Zen beoefenen vraagt inzet, maar het is geen harde training. Het is een vriendelijke oefening, steeds opnieuw, samen met anderen. Zo brengen we de stilte van de zendo stap voor stap ons dagelijks leven in.

Zen meditatie is een daad van vrijheid. Wie en waar je ook bent, het is een radicale onderdompeling in het hart van het leven.

(Amy Hollowell Roshi)

Zazen is in wezen zitten met de gewaarwording dat je leeft. Zazen is zen meditatie. Het is in feite heel eenvoudig. Iedereen kan het: of je nu een zenbeoefenaar bent, christelijk, joods, islamitisch, humanist, of iets anders. Wat je ook gelooft, deze eenvoudige oefening van zitten in stilte in het nu werkt krachtig door in je leven.

(Norman Fischer)